Chuyển đổi số trong nông nghiệp: phát huy vai trò trụ đỡ của nền kinh tế trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19

15/09/2021 14:30 (GMT+7)

Chuyển đổi số trong nông nghiệp: phát huy vai trò trụ đỡ của nền kinh tế trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19

Với chủ đề “Bắt kịp các xu thế thị trường, phát huy vai trò trụ đỡ của nền kinh tế trong bối cảnh đại dịch và hậu đại dịch COVID-19”, Diễn đàn quốc tế Chuyển đổi số nông nghiệp Việt Nam 2021 sẽ diễn ra ngày 16/9/2021. Trong những năm gần đây, việc ứng dụng công nghệ tiên tiến đã làm "thay da đổi thịt" nông nghiệp nước nhà. Tuy nhiên, nông nghiệp Việt Nam hiện vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi phải tăng cường hơn nữa chuyển đổi số, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, sức cạnh tranh của nông sản trên thị trường trong nước và quốc tế. 

* Thảo luận nhiều vấn đề then chốt
Diễn đàn quốc tế Chuyển đổi số nông nghiệp Việt Nam 2021 là diễn đàn kinh tế nông nghiệp có quy mô quốc gia, quốc tế, để thảo luận các vấn đề then chốt, chiến lược về nông nghiệp của Việt Nam, với những giải pháp đột phá, tạo lực đẩy cho sự hồi phục tăng trưởng trong bối cảnh Việt Nam và thế giới vẫn đối mặt nhiều thách thức bởi đại dịch COVID-19.
Diễn đàn dự kiến thu hút hơn một nghìn đại biểu dự với hai phiên thảo luận: Khai mạc và định hướng chính sách; Định hình nông nghiệp số Việt Nam đến năm 2035. Trong khuôn khổ Diễn đàn, Triển lãm quốc tế nông nghiệp Việt Nam 2021 (AgriTech Expo 2021) cũng được tổ chức theo hình thức trực tuyến và thực tế ảo. Đặc biệt, Diễn đàn quốc tế Chuyển đổi số nông nghiệp Việt Nam cũng ứng dụng công nghệ thực tế ảo - các bài tham luận của lãnh đạo, chuyên gia, đặc biệt là những chuyên gia quốc tế sẽ được kết nối từ xa. Đại biểu tham dự có thể đặt câu hỏi trực tiếp trong Diễn đàn thông qua các tính năng được tích hợp tại sự kiện.
          Với chủ đề “Định hình Nông nghiệp số Việt Nam đến năm 2035”, phiên toàn thể sẽ tập trung thảo luận các khó khăn và thuận lợi cho chuyển đổi số tại Việt Nam: tình hình quốc tế cũng như Việt Nam, dịch COVID-19, biến đổi khí hậu; đứt gãy của các chuỗi cung ứng tại các địa phương Việt Nam: thực trạng và giải pháp; các cơ hội cho nông nghiệp Việt Nam bứt phá; hướng đi chiến lược nhằm phát triển nền nông nghiệp trong bối cảnh mới: chuyển đổi số...
Với sự tham gia của các đối tác nước ngoài và các chuyên gia hàng đầu quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp, sẽ có nhiều bài học, thành công trong lĩnh vực nông nghiệp được chia sẻ, đặc biệt là về ứng dụng công nghệ cao vào khâu sản xuất và quy trình tiêu thụ sản phẩm, từ đó, tạo điều kiện cho ngành nông nghiệp Việt Nam phát triển. Thông qua các đối tác nước ngoài, các doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam có thể mở rộng quan hệ hợp tác, tìm kiếm những cơ hội thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.

* Nông nhiệp là một trong những ngành ưu tiên chuyển đổi số
          Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp với khu vực nông thôn chiếm tới 63% dân cư, 66% số hộ, 68% lao động. Mô hình sản xuất nhỏ lẻ, kém hiệu quả và thiếu liên kết chuỗi giá trị vẫn luôn là tồn tại của nền nông nghiệp nước ta trong suốt nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, việc ứng dụng công nghệ cao (CNC) vào lĩnh vực nông nghiệp đã được tăng cường. Đến nay, Việt Nam đã có 3 khu nông nghiệp ứng dụng CNC, 9 vùng nông nghiệp ứng dụng CNC, 45 doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng CNC. Ngành nông nghiệp đã bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến các giải pháp chuyển đổi số và ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực.
          Trong trồng trọt, các chương trình, phần mềm quản trị được áp dụng nhằm tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên (nước, phân bón…), tăng năng suất lao động, giảm phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, kiểm soát dịch bệnh và công tác giống được thực hiện tốt hơn. Công nghệ IOT, Big Data bắt đầu được ứng dụng thông qua các sản phẩm công nghệ số, cho phép phân tích các dữ liệu về môi trường, loại cây và giai đoạn sinh trưởng của cây, người tiêu dùng có thể truy xuất và theo dõi các thông số này theo thời gian thực... Việc áp dụng các công nghệ này ngày càng phổ biến ở nhiều địa phương, điển hình là TP Hồ Chí Minh, Lâm Ðồng, Hà Nội, Quảng Ninh...
          Ở lĩnh vực lâm nghiệp, đã dùng công nghệ DND mã mạch trong quản lý giống lâm nghiệp và lâm sản, phần mềm giám sát và phát hiện sớm mất rừng, suy thoái rừng.
          Trong lĩnh vực chăn nuôi, công nghệ IOT, blockchain, công nghệ sinh học được áp dụng ở trang trại chăn nuôi quy mô lớn, nổi bật là mô hình các trang trại hiện đại như: Tập đoàn TH TrueMilk, Công ty Vinamilk... Ngoài ra, còn dùng phần mềm ứng dụng trên điện thoại thông minh để quản lý việc áp dụng an toàn sinh học, tiêm phòng, thức ăn tại cơ sở chăn nuôi; giúp ngành chức năng quản lý về tình hình tiêm phòng, theo dõi dịch bệnh...
          Ðối với lĩnh vực thủy sản, đã sử dụng thiết bị dò cá bằng sóng siêu âm, máy đo dòng chảy, điện thoại vệ tinh, máy thu lưới vây, hệ thống thu-thả lưới chụp, công nghệ GIS và hệ thống định vị toàn cầu (GPS) giúp quản lý đội tàu khai thác hải sản xa bờ. Trong nuôi trồng thủy sản thì ứng dụng công nghệ sinh học chọn lọc, lai tạo các giống có năng suất, chất lượng cao, có khả năng kháng bệnh, chịu đựng tốt với môi trường; công nghệ trí tuệ nhân tạo giúp phân tích các dữ liệu về chất lượng nước, quản lý thức ăn và sức khỏe của tôm nuôi. Công nghệ tự động hóa được áp dụng trong khâu chế biến thủy sản (từ phân loại, hấp, đóng gói, dây chuyền sản xuất), giúp giảm chi phí, bảo đảm chất lượng sản phẩm...
          Về phân phối các sản phẩm nông nghiệp, bên cạnh được phân phối trực tiếp qua các thương lái, nông sản Việt như: gạo, thịt, cá, trứng, gần đây nhất là các loại hoa quả như: nhãn, vải, xoài, mận… đã bước đầu được chào bán trên các sàn thương mại điện tử và được đông đảo người tiêu dùng đón nhận. Nhờ đó, dù dịch bệnh COVID-19 gây khó khăn cho việc mua bán trực tiếp, người nông dân vẫn có thể tiêu thụ được nông sản, người tiêu dùng vẫn có lương thực, thực phẩm, hoa quả để dùng.
          Có thể thấy, chuyển đổi số là xu hướng tất yếu để hiện đại hóa ngành nông nghiệp. Bởi công nghệ tiên tiến giúp nâng cao năng suất và giá trị nông sản; nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa nông sản trên thị trường trong nước và quốc tế. Theo số liệu của Tổng Cục thống kê, năm 2020, giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp tăng 2,75% so với năm 2019, trong đó nông nghiệp tăng 2,7%; lâm nghiệp tăng 2,91%; thủy sản tăng 3,3%; GDP toàn ngành tăng 2,68%…
          Tuy nhiên, việc chuyển đổi số trong nông nghiệp tại Việt Nam vẫn còn đối mặt với một số thách thức: cơ sở hạ tầng cho phát triển, ứng dụng các công nghệ mới chưa đồng bộ, kết cấu hạ tầng nông nghiệp nông thôn chưa đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa nông nghiệp. Trình độ cơ giới hóa sản xuất còn thấp, các công nghệ phụ trợ phục vụ phát triển nông nghiệp (cơ khí, chế biến sâu, dây chuyền kiểm nghiệm sản phẩm nông nghiệp…) chưa tương xứng. Nguồn nhân lực có chuyên môn cao về sản xuất, chế biến nông sản, biết sử dụng, vận hành các thiết bị (tự động, số, thiết bị phân tích...) rất hạn chế, bởi trình độ nhân lực lao động trong lĩnh vực nông nghiệp chủ yếu là nông dân, chưa được đào tạo chuyên môn bài bản.
          Trong khi đó, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, cộng thêm tác động kép của hạn hán, xâm nhập mặn và bão lũ, nền nông nghiệp Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn. Do đó, chuyển đổi số được xem là “thang thuốc” hiệu quả cho tương lai nông nghiệp Việt. Và chuyển đổi số được nhắc đến không chỉ như một xu thế ngắn hạn mà là một hành trình xuyên suốt liền mạch để thay đổi bộ mặt nền nông nghiệp Việt Nam.
          Ngày 3/6/2020, Thủ tướng chính phủ ban hành quyết định số 749/QÐ-TTG về Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, theo đó nông nghiệp được xác định là một trong những ngành ưu tiên chuyển đổi số.
          Trong kế hoạch chuyển đổi số của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030, đặt ra mục tiêu phát triển kinh tế số trong nông nghiệp nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp, người dân tham gia các hoạt động trong nông nghiệp tăng cường ứng dụng công nghệ số vào quy trình sản xuất, cung cấp dịch vụ nông nghiệp; quản lý, giám sát nguồn gốc; hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số nhằm khuyến khích người dân và doanh nghiệp tham gia vào chuyển đổi số; ứng dụng công nghệ số trong quy trình sản xuất, cung cấp dịch vụ nông nghiệp.
          Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đặt ra mục tiêu 80% cơ sở dữ liệu về nông nghiệp được xây dựng, cập nhật trên nền tảng Big data có sự đóng góp của tổ chức, cá nhân, cộng đồng. Trong đó, ngành nông nghiệp sẽ cơ bản hoàn thành cơ sở dữ liệu về cây trồng, vật nuôi, thủy sản. Xây dựng bản đồ số nông nghiệp sẵn sàng kết nối, chia sẻ và cung cấp dữ liệu mở để thực hiện dịch vụ công trực tuyến phục vụ người dân và doanh nghiệp, vận hành Chính phủ điện tử, tiến tới Chính phủ số, phát triển kinh tế số, xã hội số. 50% các thiết bị quan sát, giám sát sử dụng công nghệ số, bảo đảm thu nhận trực tiếp dữ liệu số, sử dụng công nghệ internet kết nối vạn vật (IoT) để tích hợp trên không và mặt đất phục vụ các hoạt động nông nghiệp./.

          Minh Duyên (tổng hợp)

Lưu ra file

Các tin khác